^Subira Hejuru

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5
foto5

Islam bisobanuye iki?

INKINGI YA GATATU: KWEMERA IBITABO BY’IMANA

Kwemera ibitabo by'Imana, ni imwe mu nkingi zo kwemera. Bisobanuye kwemera ko hari ibitabo Imana yahishuriye Intumwa zayo n'abahanuzi birimo amategeko ayobora abantu mu buzima bwabo n'inyigisho zigamije kubayobora ku nzira y'ukuri ariyo gusenga Imana imwe rukumbi no kwirinda kuyibangikanya n'ibindi.

Nk'uko rero Imana yahishuriye intumwa Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) Qur'an ntagatifu, ni nako yahishuriye izindi ntumwa zamubanjirije ibitabo, bimwe muri byo Qur'an yarabigaragaje ibindi ntiyabigaragaza. Mubyo Qor’ani yagaragaje, twavuga:

  1. “TAURAT” yahishuriwe intumwa MUSSA (Mose) (Imana imuhe amahoro n’imigisha),
  2. “ZABURI” yahishuriwe intumwa DAWUUD (Dawidi) (Imana imuhe amahoro n’imigisha),
  3. “SUHUFU” yahishuriwe intumwa IBRAHIM na Musa Imana ibahe amahoro n’umugisha,
  4. “INJIL (IVANJILI)” yahishuriwe intumwa y'Imana ISSA (Yesu) (Imana imuhe amahoro n’imigisha), na
  5. “QUR'AN” ntagatifu yahishuriwe intumwa MUHAMMAD (Imana imuhe amahoro n’imigisha).

Imana iragira iti:

قُولُوا ْ ءَامَنَّا بِاللهِ وَمَآ أُنْزِلَ إلىَ إبْرَاهِيْمَ وَإسْمَاعِيْلَ وَإسْحَاقَ وَيَعْقُوْبَ واْلأسْبَاطِ وَمَآ أُوْتِىَ مُوْسَى وَعِيْسَى وَمَآ أُوْتِىَ النَّبِيُّوْنَ مِنْ رَبِّهِمْ لاَنُفَرِّقُ بَيْنَ أحَدٍ مِّنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُوْنَ. البقرة 136

“Muvuge muti:”Twemeye Imana n’ibyo twahishuriwe (Qur'an), ibyahishuriwe Abraham, Ismael, Isaaq, Yakobo, imiryango y'aba Isiraheri, ibyahawe intumwa Mose na Yesu, n'ibyahawe abandi bahanuzi biturutse kuri Nyagasani wabo. Nta ntumwa n'imwe dutandukanya n'izindi mukuzemera, kandi twebwe turi abicishije bugufi ku Mana”.

Qur'an 2:136

Nanone Imana yaragize it:

يأيُّهَا الَّذِيْنَ ءَامَنواْ ءَامِنُواْ بِالله ِ وَرَسُوْلِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِىْ نَزَّلَ عَلىَ رَسُوْلِهِ وَالْكِتَابِ الَّذِىْ أنْزَلَ مِنْ قَبْلُ وَمَنْ يَكْفُرُ بِالله ِ وَمَلَئِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ والْيَوْمِ اْلآخِرِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلاَلاً بَعِيْداً. النساء 136

“Yemwe abemeye Imana nimwemere Imana n'intumwa yayo, n'igitabo (Qur'an) yahishuriye Intumwa yayo (Muhammad), n'ibitabo Imana yahishuye mbere ye, kandi umuntu uzahakana Imana, abamalaika bayo, ibitabo byayo, n'umunsi w'imperuka, azaba ayobye ubuyobe buri kure”. Qur'an 4:136

Muri uyu murongo wa Qur'an Imana irategeka abemeramana kwemera igitabo cya Qur'an yahishuriye Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) ikanabategeka kwemera ibitabo byahishuwe mbere ya Qur'an kuko byose byari amagambo y'Imana.

Kwemera ibitabo by'Imana bisobanuye ibintu bine (4), aribyo:

  1. Kwemera ko byahishuwe n'Imana,
  2. Kwemera ibyo twabwiwe amazina yabyo,
  3. kwemera inkuru z'ukuri muri ibyo bitabo nk'inkuru za Qur'an ntagatifu zose n'inkuru ziri muri ibyo bitabo bindi zitahinduwe,
  4. Gukurikiza amategeko atarasimbuwe abirimo no kuyishimira.

Ariko amategeko yari mubindi bitabo byose aribyo Taurat, Zaburi, Injil, yasimbuwe n'ari muri Qur'an ntagatifu, bisobanuye ko ntakindi gitabo cyemewe gukurikizwa uretse Qur'an ntagatifu kuko ariyo yabisozereje bityo ibyo bitabo byayibanjirije yarabisimbuye tubyemera ko byabayeho ariko ntabwo dutegetswe gushyira mubikorwa amategeko yari abirimo kuko yose yasimbuwe n'aya Qur'an bitewe n'uko byahindaguwe. Imana yabivuze igira iti:

وَأَنْزَلْنَآ إلَيْكَ اْلكِتَابَ بِاْلحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ اْلكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ... المائدة 48

“Kandi twaguhishuriye igitabo cy'ukuri (Qur'an) cyaje cyemeza ibitabo byakibanjirije kandi kibisimbura…”

Qur'an 5:48

Uyu murongo wa Qur'an uragaragaza ko Qur'an yasimbuye ibitabo byose byayibanjirije bityo niyo dutegetswe gukurikiza amategeko yayo.

Impamvu Qur'an yasimbuye ibitabo byayibanjirije:

Ubundi ibitabo byose twavuze haruguru byahishuwe n'Imana ibiha intumwa zayo ari umuyoboro w'abantu aribyo Taurat yahawe Musa n’Ivanjili yahawe Yesu, byasozerejwe na Qur'an ntagatifu yahishuriwe intumwa Muhammadi ari we wasozereje intumwa n'abahanuzi.

Iyi Qur'an yasimbuye ibitabo bindi byayibanjirije kandi Imana yasezeranye kuyirinda guhindagurwa, izagumaho ari ikimenyetso ku bantu kugeza k'umunsi w'imperuka. Ibi Imana yabishimangiye muri Qur'an igira iti:

إنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإنَّا لَهُ لَحَافِظُوْنَ. الحجر 9

“Muby'ukuri twebwe (Imana) twamanuye urwibutso (Qur'an) kandi twebwe tuzarurinda”

Qur'an 15:9

Naho ibyo bitabo bindi bitari Qur'an byari bifite igihe kizwi byagombaga kumara, nyuma y'icyo gihe byatangiye guhindurwa, abantu bavanamo banongeramo ibyo bishakiye bigendanye n'irari ry'imitima yabo bakoresheje amaboko yabo. Kandi ibyo ni icyaha gikomeye nk'uko Imana yabigaragaje muri Qur'an aho yagize iti:

فويل للذين يكتبون الكتاب بأيديهم ثم يقولون هذا من عند الله... سورة البقرة 79

 

“Amakuba ari kuri babandi bandika igitabo n'amaboko yabo maze bakavuga bati”iki gitabo kivuye ku Mana”

Qur'an 2:79

Nanone Imana yaragize iti:

مِنَ الَّذِيْنَ هَادُواْ يُحَرِّفُوْنَ الْكَلِمَ عَنْ مَّوَاضِعِهِ... النساء 46

“Muri babandi babaye abayahudi bahindura amagambo (y'Imana) bakayavana mu mwanya wayo…"

Qur'an 4:46

Kubera izo mpamvu z'ihindurwa ry'ibyo bitabo, n'uburyo abantu biyongereyemo amagambo yabo, ntabwo byemewe kubyitako ari ibitabo by'Imana kubera impamvu zikurikira:

  1. Kuko ibyo bitabo bafite (isezerano rishya n'irya kera) ntabwo ari umwimerere (Original) ahubwo ni ibisobanuro byahinduwe mu zindi ndimi.
  2. Kuko ibyo bitabo bivanzemo amagambo y'Imana n'amagambo y'abantu b'abasobanuzi n'abanyamateka.
  3. Kuko ibi bitabo bitagira uruhererekane kugeza ku ntumwa byahishuriwe ndetse usanga babyitirira abanditsi babyo.
  4. Kuko ibi bitabo bivuguruzanya mu nkuru zivugwamo bigaragaza ko byahinduwe.
  5. Kuko ibi bitabo birimo imyemerere igoramye ndetse igereranya Umuremyi (Imana) nk'ibiremwa bye ahandi ugasanga harimo gusebya intumwa no kuzituka banazitesha agaciro.

Kubera ibi, umuyisilamu ntabwo yemera ko ibiri mubitabo by'isezerano rishya n'irya kera byose byahishuwe n'Imana ahubwo hongewemo iby'abantu. Niyo mpamvu twemeza ibyo Qur'an yemeje bihuje nayo cyangwa ibyemejwe n'intumwa y'Imana Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) ko ari amagambo y'Imana, kandi tugahakana ibiri muri ibyo bitabo binyuranya na Qur'an ntagatifu cyangwa imvugo z'intumwa y'Imana Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha).

Ibyo Qur'an itemeje ntinabihakane ntacyo tubivugaho (turifata) kuko bishoboka ko byaba ari amagambo y'Imana tukaba tuyahakanye cyangwa ari amagambo y'abantu tukaba tuyemeye. Niyo mpamvu twifata tukavuga tuti: Twebwe twemera ibyo Imana yahishuye byose bisobanuye ko, niba ibyo ari ibyahishuwe n'Imana turabyemera. Niba ari iby'abantu turabihakana.

Ese muri ibi bihe turimo ni ikihe gitabo cy'Imana abantu bategetswe gukurikira?

Imana yahishuye ibitabo byayo ibiha intumwa kugirango biyobore abantu bibereka inzira ibaganisha ku Mana, ariko bimwe muri ibyo bitabo byarahinduwe abantu bongeramo ibyabo bavanamo amagambo y'Imana; niyo mpamvu Imana yabisimbuje igitabo cya Qur'an ntagatifu cyahishuriwe intumwa y'Imana Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha), akaba aricyo abantu bategetswe gukurikiza muri ibi bihe turimo kuko amagambo arimo ari ay'Imana ntawe ushobora kongeramo cyangwa ngo agabanyemo kuko Imana yasezeranye kuyirinda guhindurwa kuzageza ku munsi w'imperuka.

Ibyo kandi bigaragarira uyisomye wese ko isobanutse kandi amagambo yayo akurikiranye neza ntakuvuguruzanya nk'uko biboneka mubindi bitabo by'isezerano rya kera n'isezerano rishya. Ibi bishimangirwa n'aho Imana yavuze iti:

ذَلِكَ الْكِتَابُ لاَ رَيْبَ فِيْهِ هُدًى لِّلْمُتَّقِيْنَ. البقرة 2

“Icyo ni igitabo (Qur'an) kitarimo gushidikanya, ni ubuyobozi kubatinya Imana”.

Qur'an 2:2

Nanone Imana yaravuze iti:

أفَلاَ يَتَدَبَّرُوْنَ الْقُرْءاَنَ وَلَوْ كَانَ مِنْ عِنْدِ غَيْرِ اللهِ لَوَجَدُواْ فِيْهِ اخْتِلاَفًا كَثِيْرًا. النساء 82

“Ese abantu ntibatekereza kuri Qur'an? Kandi iyo (Qur'an) iza kuba itaravuye ku Mana bari gusangamo kuvuguruzanya kwinshi”.

Qur’an4:82

Imana irongera igira iti:

وَلَقَدْ ضَرَبْنَا للنَّاسِ فِى هَذَا الْقُرْءَانِ مِنْ كُلِّ مَثَلٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُوْنَ.

قُرْءَانًا عَرَبِيًّا غَيْرَ ذِى عِوَجٍ لَّعَلَّهُمْ يَتَّقُوْنَ. الزمر 27-28

“Twamaze kwereka abantu ingero muri iyi Qur'an, wenda bashobora gutekereza. Qur'an yahishuwe mu cyarabu idafite inenge, hari ubwo wenda batinya Imana”.

Qur'an 39:27-28

Iyi mirongo ya Qur'an iragaragaza ko Qur'an ari igitabo cy'ukuri kandi kitagira amakemwa. Bityo nicyo abantu bategetswe n'Imana gukurikiza.

Ese Qur'an ni iki?

Qur'an ni amagambo y'Imana y’igitangaza yahishuriwe intumwa Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) mu rurimi rw'icyarabu binyujijwe kuri Malaika Jibril (Gabriel) yanditswe mugitabo akaba arinzwe mubituza by'abantu kuyasoma ni igikorwa cyo kugaragira Imana.

Uburyo Qur'an ari igitangaza n'ikimenyetso kigaragaza ukuri k'ubutumwa bw'intumwa Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha)

Muby'ukuri Qur'an ni igitangaza gikomeye kigaragaza ko Muhammad ari intumwa y'Imana y'ukuri, kuko buri ntumwa yazanaga igitangaza kigendanye n'imibereho y'abantu bayo.

Urugero:

Intumwa Mussa (Imana imuhe amahoro n’imigisha) yoherejwe ku muryango wa FIR'AUNI (Pharaoh) bari bazwi cyane kubigendanye n'uburozi (Ubupfumu). Niyo mpamvu intumwa Mussa yazanye igitangaza cy'inkoni ayikubita hasi kubushobozi bw’Imana ihinduka inzoka maze ya nzoka ivuye muri ya nkoni imira ibirozi (inzoka) abarozi ba FIR'AUNI bazanye bamenya ko ibyo Musa yazanye ari igitangaza cy'ukuri maze abapfumu ba FIR'AUNI bamwe bahita bemera Imana. (Aya mateka k’uburebure reba Qur'an 26:10-51).

Intumwa y'Imana Issa (Yesu) (Imana imuhe amahoro n’imigisha) mwene Mariya we yoherejwe mu muryango we wabayisiraheri wari uzwi cyane k'umwuga w'ubuvuzi, niyo mpamvu na Yesu yazanye ibitangaza bijya gusa n'ibyo bakora ariko bibirusha imbaraga, bityo intumwa y’Imana Issa (Yesu) kubw’ubushobozi bw’Imana yazuye abapfu, abumba inyoni mugitaka ahuhamo umwuka iraguruka, yahumuye impumyi akiza n'ababembe.

Ibyo byatangaje ababibonye babonako birenze ubushobozi bwabo bituma bamwe bemera ko Yesu ari intumwa y'Imana baramukurikira. (Reba Qur'an 3:49-50).

Naho Intumwa y’Imana Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) yoherejwe ku bantu b'isi yose akomotse mubarabu bazwi k'ubuvaganzo n'ibisigo mururimi rwabo rw'icyarabu, niyo mpamvu Imana yamuhaye igitangaza cya Qur'an yahishuwe mururimi rwabo bavuga ariko ibarengeje ubuhanga mu magambo yayo n'uburyo akurikiranye neza mu bisobanuro n'amategeko yayo aboneye, kandi uwo yahishuriwe (Muhammadi) atari azi gusoma no kwandika, Imana ikaba yaramuhisemo kugirango batazavuga ko yayiyandikiye n'amaboko ye nk'uko yabivuze igira iti:

وَمَا كُنْتَ تَتْلُواْ مِنْ قَبْلِهِ مِنْ كِـتَابٍ وَلاَ تَخُطُّهُ بِيَمِيْنِكَ إذًا لاَّرْتَابَ الْمُبْطِلُوْنَ. العنكبوت 48

“Mbere y'uko uhishurirwa (Muhammad) Qur'an ntiwari uzi gusoma igitabo habe no kucyandika n'ukuboko kwawe kw'iburyo. Kuko iyo uza kuba ubizi abashaka gusenya Qur'an bari gushidikanya ko wayiyandikiye”.

Qur'an 29:48

Ibyo byabaye ikimenyetso kigaragaza ukuri kubutumwa bwa Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) kandi ko iyo Qur'an yahishuwe n'Imana, kuko yaje mu rurimi rwabo ariko bamwe barayihakanye bavuga ko ari Muhammadi wayihimbiye, kugeza ubwo Imana yabategeye kuzana indi nkayo cyangwa bimwe mu bice byayo birabananira mubyiciro bikurikira:

1-      Ubwambere, Imana yabategeye kuzana igisa nka Qur'an yose igira iti:

 

قُلْ لَّئِنِ اجْتَمَعَتِ الإنْسُ واْلجِنُّ عَلىَ أنْ يَأْتُواْ بِمِثِلِ هَذَا الْقُرْءَانِ لاَيَأْتُوْنَ بِمِثْلِهِ وَلَوْ كَانَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ ظَهِيْرًا.

الإسراء 88

“Yewe Muhammadi vuga uti:”Abantu bose n'amajini byishyize hamwe kugira ngo bazane igitabo kimeze nk'iyi Qur'an, ntibashobora kuyizana n'ubwo bamwe bafasha abandi”.

Qur'an 17:88

2-      Ubwa kabiri, Imana ibategera kuzana isura icumi igira iti:

 

أمْ يَقُوْلُوْنَ افْتَرَاهُ قُلْ فَأْتُوْا بِعَشْرِ سُوَرٍ مِّثْلِهِ مُفْتَرَيَاتٍ وَادْعُوْا مَنِ اسْتَطَعْتُمْ مِّنْ دُوْنِ اللهِ إنْ كُنْتُمْ صَادِقِيْنَ. هود 13

“Ese baravuga ko iyo Qur'an Muhammadi yayihimbiye? Yewe Muhammadi babwire uti:”Niba narayihimbiye namwe nimuzane ibice icumi gusa (amasura icumi) bimeze nkabyo mwihimbiye kandi mwitabaze abo mushatse batari Imana niba muri abanyakuri”.

Qur'an 11:13

3-      Ubwa gatatu, Imana yabategeye kuzana igice kimwe (isura imwe) kimeze nk'ikiri muri Qur'an igira iti:

وَإنْ كُنْتُمْ فِى رَيْبٍ مِّمَّا نَزَّلْنَاعَلىَ عَبْدِنَا فَأْتُوْا بِسُوْرَةٍ مِّنْ مِّثْلِهِ وَادْعُوْا شُهَدَآءَكُمْ مِّنْ دُوْنِ اللهِ إنْ كُنْتُمْ صَادِقِيْنَ.فَإنْ لَّمْ تَفْعَلُواْ وَلَنْ تَفْعَلُوْا فَاتَّقُواْ النَّارَ الَّتِى وَقُوْدُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارةُ أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِيْنَ.

البقرة  23-24

“Kandi niba mushidikanya mubyo twahishuriye umugaragu wacu (Muhammadi), ngaho nimuzane igice kimwe (isura imwe) kimeze nk'ikiri muri Qur'an maze muhamagare abafasha banyu batari Imana niba muvugisha ukuri, nimutabikora (kuzana icyo gice) kandi ntimuzanabikora, mutinye umuriro kuko inkwi zawo ari abantu n'amabuye uteganyirijwe abahakanyi”

Qur'an 2:23-24

Iyi mirongo ya Qur'an iragaragaza ko Qur'an ari amagambo yahishuwe n'Imana mukuri nta muntu washobora guhimba imeze nkayo, kuko Imana yarabihakanye, n'uwabigerageza ntacyo yageraho kuko uwayisoma yahita abonako ariyo abantu bihimbiye itandukanye n'iy'Imana yahishuye, nk'uko byabaye kuva kera n'ubu ubwo abantu bagerageza guhimba igitabo babeshyako ari Qur'an.

Urugero:

Icyitwa”AL-FUR-QAN-AL-HAQI” cyanditswe muri 1999 cyatangajwe na Wine Press Publishing cyashyizwe ahagaragara ariko mu kuri ugisomye wese ahita atahura ikinyoma cy'uwacyanditse kuko n'ibisobanuro bikirimo biragongana, urugero: (Reba intangiriro y'igice cya mbere cy'icyo gitabo cyitwa AL-BASMALAH (Blessing) usome imirongo itatu ya mbere urasangamo ibintu bidasobanutse!)

Ikindi kandi kigora abashaka guhindura Qur'an ntagatifu no kuyihimba ni uko abayisilamu bayifashe mu mutwe no mubituza byabo kuva ku gihe cy'intumwa y'Imana Muhammadi (Imana imuhe amahoro n’imigisha) kugeza ubu; Bityo ntibyakorohera uwashaka kugira icyo yongeramo kuko bahita bamutahura, bitandukanye n'ibindi bitabo abantu babeshya ko ari iby'Imana ariko ugasanga batazi ibirimo, ndetse n'ushatse kubihindura biramworohera kuko bitarinzwe mubituza no mu mitwe y'abantu.

Qur'an rero nicyo gitabo cy'Imana cy'ukuri abantu twese dutegetswe gukurikiza muri iki gihe kuko kiyobora inzira igororotse kandi Imana izakirinda kugeza k'umunsi w'imperuka nk'uko yabisezeranye.